Futbol amerykański – słowniczek

A

Audible – zmiana zagrywki już po ustawieniu zespołu na →linii wznowienia akcji przy użyciu zakodowanych poleceń głosowych, rzadziej gestów.

 

B

Backfield – część boiska za →linią wznowienia akcji, która nie przylega do niej bezpośrednio. Może się w niej ustawić nie więcej niż czterech zawodników ataku, najczęściej są to →Quarterback i →Running Backowie, rzadziej któryś z →Wide Reciverów lub →Tight End.

Blitz – zagrywka defensywna, w której defensywa desygnuje dodatkowych graczy do →pass rushu w nadziei na uzyskanie przewagi liczebnej nad →linią ofensywną.

 

C

CBA –  Collective Bargaining Agreement, czyli zbiorowy układ pracy. Najważniejszy dokument ligi, negocjowany pomiędzy właścicielami klubów i →NFLPA. Obejmuje między innymi podział zysków (→salary cap), ramowe warunki kontraktów, zasady →draftu i wiele innych elementów.

Center (C) – zawodnik grający na środku →Linii ofensywnej. Zaczyna →snapem każdą →próbę. Pozycje w ofensywie>>>

Combine (NFL Combine) – impreza na wiosnę przed →draftem, podczas której najbardziej obiecujący kandydaci do NFL poddawani są serii testów przez trenerów i skautów z ligi. Przygotowanie do draftu>>>

Cornerback (CB) – gracz obrony, którego podstawowym zadaniem jest krycie →Wide Reciverów. Wchodzi w skład →Secondary. Pozycje w obronie>>>

 

D

Defensive End (DE) – gracze zajmujący pozycje na skraju →linii defensywnej. Pozycje w obronie>>>

Defensive Line (D-line, linia defensywna) – grupa obrońców, która ustawia się na środku defensywy na →linii wznowienia akcji, naprzeciwko →linii ofensywnej. Pozycje w obronie>>>

Defensive Tackle (DT) – pozycja na środku →linii defensywnej między →Defensive Endami. Pozycje w obronie>>>

Draft (NFL Draft) – doroczny nabór akademickich zawodników futbolu amerykańskiego do NFL. Kluby zaklepują sobie prawa do zawodników w siedmiu rundach. Więcej o drafcie>>>

Down (próba) – fragment gry od →snapu do zakończenia akcji przez zdobycie punktów, opuszczenie boiska przez zawodnika z piłką lub piłkę, niecelne podanie do przodu, →tackle lub stratę.

Draw – rodzaj zagrania ofensywnego, odwrotność →play action. Ofensywa symuluje akcje podaniową, jednak →Quarterback przekazuje z opóźnieniem piłkę →Running Backowi.

Drive (seria) – ciąg →prób ofensywy zakończony zdobyciem punktów, stratą, puntem lub końcem połowy.

 

E

Endzone (pole punktowe) – szeroki na całe boisko i długi na 10 →jardów pas na każdym z końców boiska. Jeśli gracz ofensywy znajdzie się w polu punktowym w posiadaniu piłki zdobywa →touchdown.

Extra Point – forma podwyższenia, kopnięcie z 20 →jardów (w NCAA i Europie) lub 33 →jardów (w NFL) po →touchdownie warte 1 punkt.

 

F

Fair catch – sygnalizacja (machanie ręką nad głową) punt returnera lub kick returnera, który oznajmia, że nie będzie próbował akcji powrotnej. W zamian przeciwnicy nie mogą go atakować po złapaniu piłki. Fair catch jest niemożliwy w endzone. Więcej o special teams>>>

FBS – Football Bowl Subdivision, najwyższa klasa rozgrywkowa w akademickim futbolu amerykańskim w USA. Futbol akademicki>>>

Field goal – kopnięcie z pola na bramkę. Celny kop (ponad poprzeczką i między słupkami) wart jest trzy punkty. Więcej o special teams>>>

Flaga – kawałek żółtego materiału z ciężarkiem, element wyposażenia sędziego, służący do sygnalizowania →przewinienia. Także potoczna nazwa →przewinienia. Czerwonej flagi używają trenerzy w NFL chcąc poprosić sędziego o powtórną ocenę sytuacji na powtórce. Kary w ofensywie>>> | Kary w defensywie>>>

Franchise tag – jednostronne oświadczenie ze strony klubu o zarezerwowaniu jednego z graczy, którym po sezonie kończy się kontrakt. Ma on obowiązek grać w tym klubie przez rok za z góry ustaloną stawkę. Więcej o franchise tagu>>>

Free agent – zawodnik NFL, któremu skończył się kontrakt. Może podpisać kontrakt z dowolnym innym klubem.

Freshman – pierwszoroczniak w drużynie na uczelni lub w szkole średniej. Futbol akademicki>>>

Front office – zbiorcza nazwa pracowników klubu NFL niebędących trenerami ani zawodnikami. Jego najważniejszym elementem jest z reguły →General Manager.

Front seven – blok graczy grających na środku defensywy blisko →linii wznowienia akcji. Składa się z →linii defensywnej i →linebackerów. Pozycje w obronie>>>

Fullback (FB) – odmiana →Running Backa. Większy i silniejszy niż typowy gracz na tej pozycji, fullback otrzymuje piłkę, gdy do przejścia pozostało niewiele →jardów. Najczęściej jednak jego zadaniem jest blokowanie dla →Running Backa. W NFL pozycja powoli wymierająca. Pozycje w ofensywie>>>

Fumble – sytuacja, w której gracz ataku wypuszcza posiadaną piłkę z rąk przed zakończeniem akcji (nie licząc podania do przodu). Taka piłka pozostaje żywa i gracze obu drużyn mogą próbować ją przejąć. Jak czytać statystyki futbolu amerykańskiego?>>>

 

G

General Manager (GM) – pracownik klubu NFL odpowiedzialny za dobór i zakontraktowanie graczy. Zwierzchnik skautów, w niektórych klubach także sztabu trenerskiego.

Gunner – zawodnik →special teams, którego zadaniem jest jak najszybsze dopadnięcie i powalenie →kick returnera lub →punt returnera. Więcej o special teams>>>

 

H

Holder (H) – zawodnik →special temas, którego zadaniem jest złapanie →snapu i przytrzymanie piłki w pozycji pionowej podczas →field goali i →extra pointów. Więcej o special teams>>>

Huddle – charakterystyczna narada przed akcją, podczas której →Quarterback przekazuje partnerom zagrywkę i inne wskazówki.

 

I

Interception (INT, przechwyt) – przechwycenie przez gracza obrony podania od →Quarterbacka nim piłka dotknie ziemi. Oznacza zmianę posiadania piłki. Jak czytać statystyki futbolu amerykańskiego?>>>

 

J

Jard – miara długości w systemie imperialnym, podstawowa miara na boisku do futbolu amerykańskiego. 1 jard to 0,9144 metra.

Junior – trzecioroczniak w drużynie na uczelni lub w szkole średniej. Futbol akademicki>>>

 

K

Kick Returner (KR) – zawodnik →special teams, który biegnie z piłką podczas akcji powrotnych po →kickoffach. Więcej o special teams>>>

Kicker (K) – zwany też placekickerem, kopacz. Wyspecjalizowany członek →special teams, który kopie podczas →field goali, →extra pointów i →kickoffów. Więcej o special teams>>>

Kickoff – odkopnięcie piłki w stronę przeciwnika po zdobyciu punktów lub na rozpoczęcie każdej z połów meczu i dogrywki. Więcej o special teams>>>

Kieszeń – zob. Pocket

Kneeldown – przyklękniecie przez →Quarterbacka od razu po →snapie. Liczy się za akcję biegową na -1 →jard i służy zużywaniu czasu pozostałego do końca meczu bez ryzyka straty piłki. Więcej o zarządzaniu zegarem>>>

 

L

Lateral pass – podanie równolegle do linii końcowej. W myśl przepisów traktowane jest jako podanie do tyłu, które można wykonać nieskończoną ilość razy w czasie jednej →próby. Jego upuszczenie traktowane jest jako →fumble.

Line of scrimmage (LoS, linia wznowienia akcji) – linia biegnąca równolegle do linii końcowej i przebiegająca przez czubek piłki umieszczonej na murawie przed kolejną →próbą (down) przez sędziego.

Linebacker (LB) – zawodnik grający w drugiej linii obrony za →linią defensywną. Wchodzi w skład →Front seven. Pozycje w obronie>>>

Lineman (liniowy) – zbiorcza nazwa graczy →Linii ofensywnej i →Linii defensywnej.

Linia defensywna – zob. Defensive Line

Linia ofensywna – zob. Offensive Line

Long Snapper (LS) – wyspecjalizowany →Center grający w →special teams, który wykonuje →snap podczas →field goali, →extra pointów i →puntów. Więcej o special teams>>>

 

N

NCAA – National Collegiate Athletic Association. Organizacja zajmująca się organizację wszelkich rozgrywek sportowych na poziomie akademickim w USA. Futbol akademicki>>>

NFLPA – związek zawodowy zawodników NFL. Reprezentuje zawodników w negocjacjach →CBA oraz udziela im pomocy we wszystkich zatargach z ligą np. przy zawieszeniach za naruszenie zasad.

Nickel back (Nickel corner) – dodatkowy, piąty gracz →secondary, desygnowany w celu obrony przeciwko dodatkowym →Wide Reciverom. Pozycje w obronie>>>

 

O

Offensive Guard (OG) – zawodnik grający wewnątrz →Linii ofensywnej obok →Centra. Pozycje w ofensywie>>>

Offensive Line – linia ofensywna, pięciu graczy stojących na środku formacji ofensywnej na →linii wznowienia akcji. Ich zadaniem jest ochrona →Quarterbacka i blokowanie w akcjach biegowych. Nie są uprawnieni do łapania podań. Pozycje w ofensywie>>>

Offensive Tackle (OT) – zawodnik grający na skraju →Linii ofensywnej. Pozycje w ofensywie>>>

 

P

Pass rush – część defensywy, której zadaniem jest zaatakowanie i wywarcie presji na →Quarterbacka w celu wymuszenia złego zagrania lub zaliczenia →sacka.

Penalty – przewinienie, kara. Nielegalne zagranie obrony lub ataku, za które sędziowie wymierzają karę w postaci utraty jardów. Kary w ofensywie>>> | Kary w defensywie>>>

Play action – rodzaj zagrania w ofensywnego, w którym ofensywa symuluje akcję biegową. →Quarterback wykonuje pozorowane przekazanie piłki do →Running Backa, a potem podaje do recivera.

Pocket (kieszeń) – obszar rozciągający się za linią ofensywną od barków jednego →Offensive tackle do drugiego. Rozgrywający pozostający w kieszeni jest bardziej chroniony przepisami, ale nie może odrzucić piłki w miejsce, w pobliżu którego nie ma recivera.

Podwyższenie – zob. Extra Point lub Two Point Conversion.

Pole punktowe – zob. Endzone.

Practice Squad – grupa maksymalnie ośmiu graczy, którzy trenują z daną drużyną NFL, ale nie mogą brać udziału w meczach. W każdej chwili mogą podpisać kontrakt z inną drużyną ligi, ale tylko jako pełnoprawni członkowie drużyny (nie można przejść do innego practice squadu).

Próba – zob. Down

Przechwyt – zob. Interception.

Przewinienie – zob. Penalty

Przyłożenie – zob. Touchdown.

Punt – odkopnięcie piłki z powietrza w stronę przeciwnika w celu oddalenia gry od własnego pola punktowego w sytuacji, kiedy zdobycie pierwszej próby jest mało prawdopodobne. Więcej o special teams>>>

Punt Returner (PR) – zawodnik →special teams, który biegnie z piłką podczas akcji powrotnych po →puncie. Więcej o special teams>>>

Punter – zawodnik →special teams wyspecjalizowany w kopaniu piłki podczas →puntu. Więcej o special teams>>>

 

Q

Quarterback (QB) – rozgrywający w futbolu amerykańskim, który otrzymuje piłkę przez →snap na początku każdej →próby. Więcej o Quarterbacku | Pozycje w ofensywie>>>

Quarterback Sneak – akcja ofensywna, w której ofensywa wykonuje gwałtowny i niespodziewany →snap, →linia ofensywna stara się wygenerować pchnięcie, a →Quarterback podąża za nimi z piłką mocno pochylony w celu zdobycia 1-2 →jardów. Zagrywka stosowana, kiedy do →pola punktowego lub pierwszej próby pozostała bardzo mała odległość.

 

R

Red Zone – obszar boska futbolu amerykańskiego rozciągający się od dwudziestego →jarda od →Endzone.

Redshirt – opcjonalny pierwszy rok na uczelni, podczas którego zawodnik nie „zużywa” roku, w którym może brać udział w rozgrywkach →NCAA, dzięki czemu może skończyć pięcioletnie studia. W czasie tego roku chodzi na zajęcia i może brać udział w treningach, ale nie w meczach. Redshirt jest też przyznawany, jeśli zawodnik, który nie skorzystał z redshirtu doznaje ciężkiej kontuzji. Futbol akademicki>>>

Rookie – debiutant grający pierwszy sezon w NFL.

Running Back (RB) – gracz ofensywy, którego podstawowym zadaniem jest bieg z piłką w celu zdobycia jak największej ilości →jardów. Pozycje w ofensywie>>>

 

S

Sack – akcja defensywy polegająca na powaleniu rozgrywającego za →linią wznowienia akcji. Jak czytać statystyki futbolu amerykańskiego?>>>

Safety (S) (pozycja) – gracz obrony najbardziej oddalony od →linii wznowienia akcji. Dzieli się na Strong Safety (SS), który gra bliżej i pomaga w akcjach biegowych oraz Free Safety (FS), który ma podobną rolę jak stoper w piłce nożnej. Pozycje w obronie>>>

Safety (zagranie) – sytuacja, w której gracz ataku zostanie powalony z piłką we własnym →polu punktowym. Za to zagranie drużyna broniąca otrzymuje dwa punkty, a drużyna, która straciła punkty musi odkopnąć piłkę do przeciwnika.

Salary cap – maksymalna kwota, którą klub NFL może wydać w sezonie na płace dla zawodników. Więcej o salary cap>>>

Screen – zasłona. Rodzaj akcji w ofensywie, w której →Quarterback symuluje dalekie podanie, ale podaje krótko reciverowi, przed którym ustawia się konwój blokujących partnerów. Najczęściej akcja grana przeciwko nadmiernie agresywnym defensywom.

Secondary – ostatnia linia obrony, zajmująca się głównie obroną przeciwko podaniom. Składa się z →cornerbacków i →safety. Pozycje w obronie>>>

Senior – zawodnik grający ostatni sezon w drużynie na uczelni lub w szkole średniej. Futbol akademicki>>>

Seria – zob. Drive

Snap – zagranie zaczynające →próbę, w którym →Center podaje piłkę między nogami do →Quarterbacka.

Sophmore – drugoroczniak w drużynie na uczelni lub w szkole średniej. Futbol akademicki>>>

Special teams – grupa zawodników, która wchodzi na boisko w sytuacjach specjalnych, czyli przy →kickoffach, →puntach, →field goalach i →extra pointach. Więcej o special teams>>>

Spike – celowe rzucenie piłką o ziemię tuż po →snapie w celu zatrzymania zegara meczowego. Liczy się jako niecelne podanie. Więcej o zarządzaniu zegarem>>>

 

T

Tackle – zatrzymanie. Akcja defensywy polegająca na powaleniu na ziemię gracza z piłką lub wypchnięciu go za boisko. Kończy →próbę. Nie mylić z pozycją →Offensive Tackle lub →Defensive Tackle. Jak czytać statystyki futbolu amerykańskiego?>>>

Tight End (TE) – gracz ofensywy uprawniony do łapania podań, mocniejszy fizycznie od →Wide Reciverów, często wspiera w blokowaniu →Linię ofensywną. Pozycje w ofensywie>>>

Touchback – sytuacja, w której piłka wypada za linie ograniczające boisko w →endzone defensywy w wyniku →kickoffu lub →fumble ofensywy, wpadnie w →endzone przy →puncie albo gracz defensywy zostanie powalony z piłką we własnym →endzone po jej przejęciu (np. w wyniku →interception). Może też nastąpić, jeśli →kick returner złapie piłkę po →kickoffie we własnym endzone i przyklęknie. Po każdej z tych sytuacji drużyna, która nie miała piłki zaczyna następną akcję z własnego 20 jarda. Więcej o special teams>>>

Touchdown (TD) – przyłożenie. Akcja, w której gracz ofensywy wbiega do →pola punktowego lub zdobywa w nim posiadanie piłki. W jej wyniku ofensywa zdobywa sześć punktów i prawo do →podwyższenie. Jak czytać statystyki futbolu amerykańskiego?>>>

Two Point Conversion – rozgrywana po →Touchdownie akcja, forma podwyższenia, w której ofensywa próbuje zdobyć kolejny →Touchdown zaczynając dwa →jardy od →pola punktowego (trzy →jardy w NCAA i Europie). Mają tylko jedną próbę, udana daje dwa punkty.

 

U

Undrafted free agent – →rookie, który nie został wybrany w drafcie, ale podpisał kontrakt z jednym z klubów NFL.

 

V

Victory formation – charakterystyczne, bardzo ciasne ustawienie graczy ataku wokół →Quarterbacka, który ma wykonać →kneeldown. Używana przez drużyny pewne zwycięstwa, by zużyć czas pozostały do końca meczu, stąd nazwa. Więcej o zarządzaniu zegarem>>>

 

W

Wide reciver (WR) – skrzydłowy, gracz ataku ustawiający się zazwyczaj na skraju formacji, którego głównym zadaniem jest łapanie podań od →Quarterbacka. Pozycje w ofensywie>>>

 

Z

Zebra – potoczna nazwa sędziego futbolu amerykańskiego, wywodząca się od charakterystycznych pasiastych strojów.